Strategia odpowiedzialnego rozwoju wymaga uwzględnienia, że koszt dostarczania produktów i usług na polski rynek zależy również od warunków instytucjonalnych, które kształtuje państwo. Przewidywalność polityki gospodarczej, stabilność systemu podatkowego, spójność interpretacji przepisów oraz skuteczność ochrony sądowej wpływają na bezpieczeństwo obrotu gospodarczego. Dla przedsiębiorcy są to czynniki określające koszt działalności, zapotrzebowanie na kapitał oraz możliwość realizowania długoterminowych zobowiązań wobec klientów.
Firmy krajowe i zagraniczne, które sprzedają produkty lub świadczą usługi w Polsce, powinny zatem uwzględniać specyfikę polskiego rynku w swoich modelach biznesowych. Analiza powinna obejmować ryzyka polityczne, fiskalne i prawne, w tym możliwość zmiany warunków prowadzenia działalności, niejednoznaczność obowiązków podatkowych, koszty dostosowania do nowych regulacji oraz czas i koszt dochodzenia należności. Istotna jest również zdolność przedsiębiorstwa do zachowania płynności w sytuacji sporu z kontrahentem lub organem administracji.
Zakres tej analizy powinien odpowiadać rzeczywistej ekspozycji przedsiębiorcy. Zagraniczny dostawca otrzymujący zapłatę przed dostarczeniem standardowej usługi może ponosić inne ryzyko niż importer finansujący zapasy, lokalny producent zatrudniający pracowników czy wykonawca związany wieloletnim kontraktem o stałym wynagrodzeniu. Sam fakt sprzedaży do Polski nie uzasadnia więc jednakowej premii za ryzyko dla wszystkich przedsiębiorstw. Potrzebna jest ocena konkretnych zależności między regulacjami, sposobem prowadzenia działalności i możliwymi stratami.
Dostosowanie cenników do tych warunków powinno wynikać z oszacowania prawdopodobieństwa i skutków niekorzystnych zdarzeń, kosztu zabezpieczeń oraz kapitału potrzebnego do utrzymania działalności. Nie musi oznaczać wyłącznie podwyższania cen. Może obejmować zmianę terminów płatności, okresu obowiązywania oferty, zasad indeksacji wynagrodzenia lub sposobu finansowania dostaw. Jednocześnie możliwość przeniesienia kosztów ryzyka na odbiorców pozostaje ograniczona przez konkurencję, siłę nabywczą klientów i dostępność alternatywnych rozwiązań.
Odpowiedzialność przedsiębiorcy za zarządzanie ryzykiem nie zwalnia jednak państwa z odpowiedzialności za jakość otoczenia gospodarczego. Państwo powinno zapewniać przewidywalne reguły, proporcjonalne działania administracji oraz skuteczne mechanizmy rozstrzygania sporów i naprawiania szkód. Nie oznacza to gwarantowania rentowności każdej działalności. Oznacza tworzenie warunków, w których przedsiębiorca może podejmować decyzje na podstawie zrozumiałych zasad i racjonalnie szacować konsekwencje swoich działań.
Jeżeli ryzyko instytucjonalne rośnie, jego koszt może ujawniać się w wyższych cenach, ograniczeniu inwestycji, krótszych terminach płatności, wyższych cenach lub nawet wycofywaniu części oferty. Koszt ten ponoszą następnie również konsumenci, pracownicy i krajowi kontrahenci. Z tego względu jakość państwa należy traktować jako jeden z czynników konkurencyjności polskiej gospodarki. Odpowiedzialny rozwój wymaga zarówno rzetelnej wyceny ryzyka przez przedsiębiorstwa, jak i systematycznego ograniczania jego źródeł przez instytucje publiczne.